The Emperor of all Maladies

Vaak wordt de ziekte kanker gezien als een verschijnsel van deze tijd, als een logisch gevolg van onze ongezonde leefstijlen en leefomgevingen. Kanker bestaat echter al eeuwen, in geschriften uit het oude Egypte wordt van de ziekte al melding gemaakt. Toch is er nog steeds relatief weinig over bekend, zowel over de oorzaken als over de genezingsmogelijkheden tasten artsen en onderzoekers nog vaak in het duister. Zelfs op de vraag wat kanker nu eigenlijk is is nog niet echt een antwoord gegeven, niet op een leesbare manier voor leken tenminste. Hierin heeft de Amerikaanse dokter en schrijver Siddhartha Mukherjee in zijn The Emperor of all Maladies verandering proberen te brengen. In dit magistrale werk heeft hij geprobeerd een biografie te schrijven van kanker. Hij vertelt over de jarenlange zoektocht naar wat de ziekte inhoudt, over de onderzoeken naar genezingsmogelijkheden, maar ook over het politieke klimaat wat niet alleen invloed heeft gehad op de acceptatie van de oorzaken, maar ook op de ziekte zelf en de patienten. Mukherjee heeft een geweldige pen, waarmee hij ingewikkelde processen begrijpelijk uitlegt en de juiste toon raakt wanneer hij schrijft over de mensen om wie het uiteindelijk gaat. Geen lichte kost dit boek, maar een must voor iedereen die echt geïnteresseerd is in de ziekte die ons allemaal het zij direct, het zij indirect eens zal raken. In het volgende filmpje vertelt Mukherjee over de totstandkoming van zijn boek, dat in het Engels al een tijdje in de boekhandel ligt en in februari in vertaling zal verschijnen.




Naschrift: bovenstaand artikel verscheen eerder op jesa blogt. The Emperor of all Maladies is inmiddels in Nederlandse vertaling verschenen onder de titel De Keizer aller Ziektes.

Twee jaar later

'Ha, nu kan ik ook eindelijk een boek schrijven', was één van mijn reacties op het nieuws dat ik kanker had. Het was op dat moment zwaar cynisch bedoeld, ik was geenszins van plan om op die manier naar buiten te gaan treden. Inmiddels, twee jaar later, heb ik evengoed een harde schijf vol met opgeschreven herinneringen van met name de roerige behandelperiode. Ik schreef niet om gelezen te worden, of om erkenning te krijgen. Ik schreef om grip te krijgen, om grip te houden. En omdat sommige gebeurtenissen ook te bizar zijn, om onverteld te laten.
Het is deze maand twee jaar geleden dat ik mijn laatste behandeling kreeg. Het is nu dus ongeveer twee jaar na kanker, de precieze datum dat ik het groene licht kreeg weet ik niet meer. Ik heb nooit moeite gedaan om mijlpalen in het hele behandelproces te onthouden. Ik wist meteen al dat ik nooit bepaalde dagen zou willen gaan herdenken. Zelfs de dag dat de dokter zei dat ik kon gaan herstellen en dat ze me voorlopig niet meer zou willen zien, zelfs die dag heb ik nergens geregistreerd. Daar bij stilstaan deed me over dramatisch aan. Ik zou herstellen, en verder gaan daar waar ik was gebleven. Op gegeven moment zou ik wel ergens de balans opmaken voor mezelf dacht ik, maar dat moment is nooit gekomen. Ik had verwacht dat er een duidelijkere scheidslijn zou zijn tussen ziek en gezond. De langdurige naweeën van de chemo en de bestraling zorgen er echter voor dat ziek zijn en beter zijn heel langzaam in elkaar overlopen. Het gewone leven neemt het beetje bij beetje weer over, er is geen duidelijk omslagpunt geweest. Vaak zie ik pas wanneer ik mijn doen en laten vergelijk met een maand of langer geleden dat ik weer wat energieker ben geworden. Dat er weer een beetje meer 'normaal' is. Hoever ik daar nu in ben en waar de eindstreep is, daar heb ik nog steeds geen idee van. De balans opmaken richting mijn omgeving is eveneens een kansloze missie. In de eerste plaats omdat er sowieso veel gebeurd zou zijn in twee jaar tijd. Ouders worden ouder, neefjes en nichtjes worden geboren, vrienden veranderen van baan. Daarbij heeft de kanker niet alleen mij geraakt, maar heeft het mijn omgeving ook veranderd. Het is niet alleen onderdeel van mijn leven geworden en van dat van Jeroen. Het heeft ook een plek gekregen in het leven van onze ouders, familie, vrienden, collega's en zelfs kennissen. Ik kan me niet spiegelen aan hen om te zien wat er veranderd is, zij zijn mee veranderd. Ik kan mezelf niet meer voorstellen zonder de kanker, ook al is deze nu niet meer aanwezig. Het is zoals het is.
Ik heb niet de ambitie om voor, over of zelfs namens alle kankerpatienten te schrijven. Ik schrijf alleen over mijn eigen ervaringen, en over de zoektocht naar de plek die het nu inneemt in mijn leven. Wie mee wil lezen is welkom. Wie niet, ook goed.